Chủ Nhật, Tháng Chín 25, 2022
25 C
Ho Chi Minh City
spot_img

Buddha là gì? Quan điểm khác nhau khi xưng Bụt và Phật?

Must read

Openlivenft
Openlivenfthttps://openlivenft.info/
Trang tổng hợp thông tin nhanh - mới nhất về NFT, COIN, Metaverse, tài chính, crypto của OpenliveNFT
  • Vấn đề nguồn gốc danh xưng Bụt hay đã được bàn cãi rất nhiều suốt những năm qua, dù cả hai danh xưng đó đều được chấp nhận là cách phiên âm của danh từ Buddha trong Phạn văn. Song cũng như nhiều cuộc tranh luận khác, dường như khẳng định cuối cùng vẫn còn để ngỏ. Trên tinh thần trao đổi và học hỏi, chúng tôi đóng góp bài viết nhỏ này, dựa vào kết quả nghiên cứu của nhà Phật học Quý Tiễn Lâm (1) của Trung Quốc để trình bày mối liên quan giữa Buddha trong Phạn văn với Phật (hay Bụt) trong Hán văn, mà chúng tôi cho là có tính thuyết phục và đáng tin cậy hơn cả.
  • Trong bài viết này, chúng tôi không đi sâu vào vấn đề từ nguyên và ngữ âm, mà chỉ trình bày vì sao danh từ Buddha với hai âm tiết lại được phiên âm thành Phật hoặc Bụt chỉ với một âm tiết.

Buddha là gì? Quan điểm khác nhau khi xưng Bụt và Phật?

Buddha là gì ? Quan điểm khác nhau khi xưng Bụt và Phật ?, Bản quyền truy vấn link xem bài viết : https://openlivenft.info/buddha-la-gi-nhung-y-nghia-cua-buddha.html

Về danh xưng Bụt và Phật, đại khái hiện nay có ba quan điểm

  • A.Quan điểm thứ nhất: Phần đông cho rằng từ Buddha trong Phạn văn được phiên âm sang Hán văn là Phật Đà hoặc Bột Đà; và Phật là cách gọi tắt của Phật Đà, còn Bụt cách đọc trại chữ “Bột” trong Bột Đà.
  • B.Quan điểm thứ hai: Bụt (chữ Nôm) là cách phiên âm trực tiếp âm tiết thứ nhất của từ Buddha của người Việt trong giai đoạn sơ kỳ, khi Phật giáo Ấn Độ truyền bá vào nước ta: Bud / Bụt. Quan điểm này cho rằng cách đọc Bụt (là cách đọc bình dân của người Việt) đã xuất hiện trước cách đọc Phật (là cách đọc bác học theo kinh điển Trung Quốc), để khẳng định rằng vào buổi ban đầu, Phật giáo Việt Nam được truyền trực tiếp từ phương Nam tức từ Ấn Độ sang, chứ không phải được truyền từ phương Bắc là Trung Quốc. Cách đọc Phật là do ảnh hưởng của Trung Quốc, và cách đọc này chỉ xuất hiện khi quân Minh sang xâm lược nước ta, tức khoảng cuối thế kỷ XV.
  • C.Quan điểm thứ ba: Về từ nguyên thì Bụt và Phật đều là cách đọc khác nhau của cùng một chữ Phật (chữ Hán) mà thôi. Chỉ khác là trước kia đọc là Bụt, sau này đọc là Phật. Nói chung thì Bụt và Phật tuy hai mà một.

Song có một điều đơn thuần mà những nhà nghiên cứu chưa xử lý được là : vì sao trong cả hai cách phiên âm Bụt hay Phật đều chỉ có một âm tiết, trong khi từ Buddha trong tiếng Phạn lại có hai âm tiết ? Do đó mới nảy ra cách phỏng đoán Phật chỉ là cách đọc tắt của Phật Đà, và Bụt là cách đọc tắt của Bột Đà hoặc là cách phiên âm trực tiếp âm tiết thứ nhất của từ Buddha.

Bụt là Phật, điều đó hiển nhiên không có gì để bàn cãi. Trong truyện cổ tích Việt Nam thì Bụt là hình tượng dùng để chỉ vị tiên hiền lành nhân hậu, chuyên ban phúc và cứu giúp cho người lương thiện, điển hình là trong truyện Tấm Cám. Từ Bụt đã tồn tại rất lâu trong ca dao tục ngữ, lẫn văn chương bác học.

Buddha là gì? Quan điểm khác nhau khi xưng Bụt và Phật?

Buddha là gì ? Quan điểm khác nhau khi xưng Bụt và Phật ?, Bản quyền truy vấn link xem bài viết : https://openlivenft.info/buddha-la-gi-nhung-y-nghia-cua-buddha.html Ví dụ : Chưa dễ ai là Bụt Thích Ca / Mọi điều nhân nghĩa nhẫn thì qua ( Nguyễn Bỉnh Khiêm ). Bụt cũng nhân hậu sư cũng khá / Chỉ hai con chó chữa từ bi ( Nguyễn Công Trứ ). Đi với Bụt mặc áo cà sa / Đi với ma mặc áo giấy ( Tục ngữ ) v.v … Tác giả Nguyễn Trọng Phu trong bài điều tra và nghiên cứu Bụt hay Phật ? có trích dẫn theo quyển Lịch sử chữ quốc ngữ của Ðỗ Quang Chính ( Tủ sách Ðường Mới, Paris, 1985 ) một bản thảo của Bento Thiện ( sinh năm 1614 ) là một thầy giảng thuộc Dòng Tên đạo Thiên Chúa, sống gần thời với Đắc Lộ ( Alexandre de Rhodes 1593 – 1660 ) và đã học chữ quốc ngữ tiên phong với những linh mục Dòng Tên Marini, Gaspar d’Amiral, Ðắc Lộ. Trong bản thảo đó cho thấy hai từ Bụt và Phật đều được dùng đồng thời ( 2 ). Theo những tự điển Phật học thì từ Phật còn có những cách gọi khác như : Bộ Đa, Bộ Đà, Bột Đà, Bộ Tha, Hưu Đồ, Một Đà, Phật Đà, Phật Đồ, Phí Đà, Phù Đà, Phù Đầu, Phù Đồ, Phục Đậu, Vật Tha, Vô Đà v.v … Trên đây là một số ít cách mà người Trung Quốc, qua nhiều quá trình, dùng để phát âm danh từ Buddha trong Phạn văn, dịch ý là Giác giả, nghĩa là Đấng giác ngộ, dùng để chỉ Đức Phật. Hai cách phiên âm phổ biến được sử dụng trong tầm cỡ là Phù Đồ và Phật, tuy nhiên cách phiên âm được tầm cỡ Trung Quốc sử dụng nhiều nhất vẫn là Phật. Trong bài này, tất cả chúng ta tập trung chuyên sâu vào cách phiên âm Phật. Theo những vận thư và tài liệu cổ Trung Quốc thì chữ Phật có nhiều cách phiên thiết. Căn cứ vào Tập vận và Chính vận thì chữ Phật có hai cách phiên thiết, và do đó hoàn toàn có thể đọc theo hai cách bằng âm Hán Việt : 1. Phù vật thiết => Ph ( ù ) + ( v ) ật => Phật. 2. Bồ một thiết => B ( ồ ) + ( m ) ột => Bột.

Theo Thích Văn thì Phật được đọc theo âm Bật

Đây có lẽ rằng là cơ sở ngữ âm để những nhà nghiên cứu suy ra rằng Bụt ( là cách đọc trại của Bột ) và Phật đều là cách đọc của một chữ Hán duy nhất, tại hai quá trình khác nhau. Theo nhà Hoa ngữ học lỗi lạc Karlgren, trong tác phẩm Grammata Serica, thì chữ Phật có 3 cách đọc là [ b’iut / b’iut / fu ]. Trong những tự điển Trung Quốc tân tiến, chữ Phật được phát âm theo hai cách là [ Fó ] và [ Bó ]. Như vậy, tất cả chúng ta hoàn toàn có thể thấy rằng giữa cách phát âm Bụt và Phật có mối tương quan mật thiết. Còn vì sao cách đọc Bụt phần đông mất hẳn khỏi nền văn chương truyền khẩu lẫn văn chương bác học thì mọi nghiên cứu và điều tra để chứng tỏ cũng chỉ đều là sự suy diễn và phỏng đoán, chứ chưa có một cơ sở khoa học hoặc chứng cứ lịch sử dân tộc vững chãi nào để chứng minh và khẳng định một cách thuyết phục, ngoài những luận cứ về ngữ âm. Nếu cho rằng Bụt là cách đọc trại của Bột trong Bột Đà thì phải gật đầu hai sự kiện. Thứ nhất : từ Bột Đà trong tầm cỡ Trung Quốc đã Open trước từ Bụt trong tiếng Việt. Song lúc bấy giờ vẫn chưa thấy có văn bản nào được trích dẫn làm sở cứ để chứng mình điều đó cả. Thứ hai : để Bột trong Bột Đà biến thành cách đọc Bụt trong dân gian thì rõ ràng Bột Đà phải là từ rất thông dụng. Song từ Bột Đà hầu hết chỉ Open trong những chân ngôn và thần chú trong tầm cỡ như kinh Lăng Nghiêm, kinh Phật đỉnh tôn thắng đà la ni ( bản dịch của Sa môn Phật Đà Ba Lợi ) v.v … Mà trong tầm cỡ Phật giáo, tần số Open của thần chú, chân ngôn so với kinh văn do Phật thuyết lại không cao, thêm vào đó là trúc trắc rất khó đọc, khó nhớ. Tín đồ Phật giáo không còn lạ gì câu : “ Đi lính sợ trèo ải, làm sãi sợ chú Lăng Nghiêm ”, đủ thấy những chân ngôn, thần chú đọc, khó tiêu, khó nhớ như thế nào. Do đó, chúng tôi cho rằng Bột Đà khó lòng được sử dụng thông dụng trong dân gian để biến thành cách gọi tắt là Bụt trong tiếng Việt được. Còn nếu chỉ địa thế căn cứ vào sự Open của từ Bụt trong những câu ca dao, tục ngữ hoặc những câu truyện cổ tích dân gian mà ta không hề xác lập được thời gian sinh ra, để chứng minh và khẳng định rằng Bụt là cách người Việt phiên âm trực tiếp âm tiết thứ nhất của từ Buddha, và qua đó khẳng định chắc chắn rằng Phật giáo được truyền đến Nước Ta trước khi qua Trung Quốc, thì e rằng rất khó thuyết phục. Thông thường, khi một từ của ngôn từ quốc tế được gia nhập vào ngôn từ địa phương, mà ta gọi là tá tự hay là từ vay mượn ( loan-word ), thì người ta phải dùng cách đọc tương tự như của ngôn từ địa phương để phát âm, gọi là âm dịch hoặc thể thanh, sao cho cách đọc đó bảo lưu được âm hình bắt đầu, dù từ phiên âm đó không có nghĩa trong ngôn từ địa phương. Ví dụ người Việt dùng từ “ xà-phòng ” hoặc “ xà-bông ” để gọi savon của người Pháp, hoặc “ xăng-úych ” để gọi bánh sandwich của người Mỹ. Chắc chắn phải trải qua một thời hạn dài và được sử dụng thông dụng, từ từ người ta mới quên hẳn nguồn gốc từ vay mượn đó và xem nó như thể ngôn từ địa phương. Danh từ Buddha cũng vậy. Khi Phật giáo mới truyền bá đến Trung Quốc, những thuật ngữ trình độ đều được những nhà phiên dịch kinh Phật giữ nguyên âm điệu, bằng cách dùng những từ Trung Quốc có cách đọc tương đương để phiên âm cho đúng mực. Theo những nhà nghiên cứu, chưa có trường hợp từ hai âm tiết trong Phạn văn nào lại được phiên âm rút gọn thành một âm tiết trong Hán văn. Hơn nữa, Buddha được xem là giá trị tối linh thì chắc như đinh những Fan Hâm mộ Phật giáo dịch kinh thời kỳ đầu không dám phiên âm tắt được. Đó là điều hiển nhiên. Ví dụ Fan Hâm mộ Thiên Chúa giáo không dám gọi tắt đấng Giê-hô-va là đấng Giê-hô, cũng như Fan Hâm mộ Hồi giáo không dám gọi tắt đấng A-la là đấng A được hay nhà tiên tri Ma-hô-mét là Ma-hô được.

Buddha là gì? Quan điểm khác nhau khi xưng Bụt và Phật?

Buddha là gì ? Quan điểm khác nhau khi xưng Bụt và Phật ?, Bản quyền truy vấn link xem bài viết : https://openlivenft.info/buddha-la-gi-nhung-y-nghia-cua-buddha.html Như vậy từ Buddha được phiên âm thành Phật hẳn phải bắt nguồn từ nguyên do khác. Như đã nói trên, rất nhiều người cho rằng Phật là cách đọc tắt của Phật Đà hoặc Bột Đà. Ngộ nhận này khá thông dụng, và đều bắt nguồn từ Dị Bộ Tông Luân Luận Thuật Ký mà ra. Cuốn này ghi rằng : “ Phạn âm ‘ Phật Đà ’ là nói đấng giác ngộ. Từ xưa đã gọi tắt là Phật ” ( Phật Đà Phạn âm, thử vân giác giả. Tùy cựu lược ngữ, đãn xưng viết Phật ).

Sư cô Chơn Không của tu viện Làng Mai dẫn chứng lời nói của pháp sư Khuy Cơ, trong phần chú thích cho Lá thư Làng Mai 25, như sau: “Sư Khuy Cơ, cao đệ của Tam tạng Pháp sư Huyền Trang, đời Ðường, trong sách Ðại Thừa Pháp Uyển Nghĩa Lâm Chương, quyển 6, có nói: Bột Ðà (Buddha) là tiếng Phạn, gọi tắt một cách sai lầm là Phật” (Phạn văn Bột Ðà, ngoa lược vân Phật) 1.

Điều này lâu nay đã trở thành hiển nhiên đến mức hầu hết không còn ai hoài nghi gì nữa. Song trong những thư tịch còn lại từ thời Hậu Hán Tam Quốc, thì danh từ “ Phật ” đã Open trước danh từ Phật Đà rồi ! Thư tịch cho thấy không có trường hợp danh từ Phật Đà Open trước danh từ Phật. Có thể Phật Đà chỉ là cách phiên âm bổ trợ thêm vào từ Phật trong tiến trình về sau, chứ không phải Phật là cách đọc tắt của Phật Đà. Nhiều nhà nghiên cứu và điều tra Trung Quốc sống sau thời Hậu Hán, khi so sánh nguyên bản Phạn văn với những danh từ được phiên âm trong bản dịch kinh Phật đời trước, thấy không tương đương, nên cho rằng đó là cách phiên âm sai hoặc phiên âm tắt. Thật ra, trong buổi bắt đầu, Phật giáo truyền đến Trung Quốc không phải là Phật giáo Ấn Độ như tất cả chúng ta lâu nay lầm tưởng, mà chính là Phật giáo vùng Trung Á, từ những nước như Đại Nhục Chi và những nước nhỏ vùng Tân Cương ở Trung Á, trải qua con đường tơ lụa. Do đó, khi được gia nhập vào Trung Quốc trong buổi sơ kỳ, thì phần nhiều kinh Phật không được dịch trực tiếp từ Phạn văn mà trải qua một ngôn từ trung gian. Chỉ đến đời ngài Huyền Trang thì việc làm dịch thuật mới được xem là tập đại thành. Chính thế cho nên, trong tác phẩm Đại Đường Tây Vực ký, ngài Huyền Trang đã phê phán cách phiên âm nhiều thuật ngữ Phạn văn trước đó là sai ( ngoa dã ). Ví dụ ngài cho rằng phải phiên âm yojana là du thiện na thay vì do tuần hay do diên, Vais’ya là Phệ Xá thay vì Tỳ Xá v.v … 2. Thực ra, đó không có gì là sai cả. Điều này cũng tương tự như như ta phiên âm những danh từ Hy Lạp bằng tiếng Việt, qua trung gian tiếng Anh hoặc tiếng Pháp. Khi kinh Phật truyền vào Trung Quốc thì danh từ Buddha trong Phạn văn được phiên âm khác nhau là Phù Đồ hoặc Phật, chỉ vì do con đường gia nhập vào Trung Quốc khác nhau, nghĩa là qua hai ngôn từ trung gian khác nhau. Danh từ Buddha trong Phạn văn được phiên âm là Phù Đồ khi qua nước Đại Hạ và But khi qua những nước nhỏ vùng Tân Cương, Trung Á. Nhà Phật học Quý Tiễn Lâm, với kỹ năng và kiến thức uyên bác và những luận chứng thuyết phục về ngữ học đã chứng tỏ cho thấy trong văn tự Hồi Hột, Buddha biến thành trọc âm ( âm đục ) But. Và những Fan Hâm mộ Phật giáo Trung Quốc buổi sơ kỳ đã dùng chữ Phật để phiên âm lại danh từ But, vì trọc âm xưa của Phật ( chữ Hán ) cũng là But.

Buddha là gì? Quan điểm khác nhau khi xưng Bụt và Phật?

Buddha là gì ? Quan điểm khác nhau khi xưng Bụt và Phật ?, Bản quyền truy vấn link xem bài viết : https://openlivenft.info/buddha-la-gi-nhung-y-nghia-cua-buddha.html Trong kinh nhật tụng bằng văn tự Hồi Hột, ta thấy cách tụng Nam mô Phật / Pháp / Tăng như sau : Quy mạng Phật ( Nam mô Phật ) => namo but Quy mạng Pháp ( Nam mô Pháp ) => namo drm Quy mạng Tăng ( Nam mô Tăng ) => namo sag Cách phiên âm của từ Buddha trước khi vào Trung Quốc, đã đổi khác qua ngôn từ trung gian như sau : 1. Ấn Độ => Đại Hạ ( Đại Nhục Chi ) => Trung Quốc. Buddha => bodo, boddo, boudo => Phù Đồ. 2. Ấn Độ => Các nước nhỏ vùng Tân Cương, Trung Á => Trung Quốc. Buddha => But => Phật / Bột. Sau đây là bảng so sánh cách phiên âm từ Buddha trong một số ít văn bản, theo Quý Tiễn Lâm :

Đại Hạ bodo,boddo,boudo
Các nước nhỏ vùng Tân Cương, Trung Á but
Văn tự Ba Tư cổ (Thánh điển của Bái hỏa giáo) bwt
Văn tự Ma Ni giáo của An Tức bwt/but
Văn tự Ma Ni giáo của Mễ Đặc bwty,pwtyy
Kinh điển Phật giáo Mễ Đặc pwt

Như vậy, chính vì do cách phiên âm qua trung gian của ngôn ngữ vùng Trung Á 3, trong khoảng trung thế kỷ, mà người Trung Quốc đã dùng từ Phật để phiên âm từ Buddha của tiếng Phạn, chứ hoàn toàn không phải là cách phiên âm trực tiếp. Điều này cho thấy chữ Phật có thể được đọc là Bụt trong thời cổ. Đây là những luận cứ khoa học về ngữ âm mà chúng tôi thấy là đáng tin cậy hơn cả.

Như vậy, tất cả chúng ta hoàn toàn có thể tạm Tóm lại : Phật hay Bụt đều là hai cách đọc khác nhau của một từ duy nhất. Và từ này không phải được phiên âm trực tiếp từ danh từ Buddha trong Phạn văn, mà trải qua ngôn từ trung gian của vùng Trung Á. Chúng tôi kỳ vọng rằng bài viết ngắn này lý giải được phần nào nguồn gốc của hai từ Bụt và Phật. Song theo thiển ý, đã là Phật tử thì tất cả chúng ta cũng không cần phải chăm sóc quá đáng với sự phân biệt giữa Bụt và Phật như những nhà nghiên cứu, mà hãy tự hỏi từ Bụt có đem lại an nhàn tâm linh hơn từ Phật hay không, và ngược lại ? Đạo Phật chủ trương “ Bất hoại giả danh nhi thuyết thực tướng ”. Trong kinh Lăng Già, Đức Phật luôn nhắc nhở môn đồ rằng toàn bộ ngôn thuyết đều do nhân duyên hòa hợp mà thành, do đó ngôn thuyết không hề nói về Đệ nhất nghĩa đế, huống chi là hai từ Bụt và Phật ?

Kết luận

Cảm ơn bạn đã đọc bài viết của blog VietAdsGroup. Vn, kỳ vọng những thông tin giải đáp ? Những ý nghĩa của Buddha sẽ giúp bạn đọc bổ trợ thêm kỹ năng và kiến thức có ích. Nếu bạn đọc có những góp phần hay vướng mắc nào tương quan đến định nghĩa Buddha là gì ? vui mắt để lại những phản hồi bên dưới bài viết này. Blog VietAdsGroup. Vn luôn sẵn sàng chuẩn bị trao đổi và đảm nhiệm những thông tin kỹ năng và kiến thức mới đến từ quý fan hâm mộ

Đánh giá bài post
- Advertisement -spot_img

More articles

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

- Advertisement -spot_img

Latest article

Ethereum là gì? | OpenliveNFT